Phenylketonuria(P.K.U)



فنيل آلانين يك اسيد آمينه ضروريست كه از طريق مواد غذائي وارد بدن ميشود.تنها قسمت كوچكي از فنيل آلانين موجود در بدن براي ساخت پروتئينها بكار ميرود.بقيه از طريق هيدروكسيلاسيون آنزيماتيك تبديل به تيروزين ميشود.تيروزين پيشساز هورمونهاي تيروئيدي ,كاتكل آمينها و ملاتونين است.

هيدروكسيلاسيون فنيل آلا نين بوسيله آنزيم فنيل آلانين هيدروكسيلاز (PAH) كه در كبد ساخته ميشود صورت ميگيرد.براي انجام اين واكنش حضور تتراهيدروبيوپترين(BH4) ضروريست.اگر فنيل آلانين بدليل نقائص آنزيمي تبديل به تيروزين نشود از طريق مسير ديگري تبديل به متابوليتهاي ديگري مثل پيرويك اسيد شده و سرانجام از كليه ها دفع خواهد شد.

اكثر افراد مبتلا به هيپر فنيل آلانينمي (99%-90) دچار نقص در آنزيمPAH هستند.اين نقص آنزيمي بصورت اتوزوم مغلوب منتقل شده ودر 1:10000 افراد ديده ميشود.در صورت وجود فعاليت خفيف اين آنزيم افزايش سطح فنيل آلانين در گردش خون مشاهده ميشوداما سطح متابوليتهاي آنها به حدي نيست كه در ادرار ترشح شود(Non-PKU Hyperphenylalaninemia).

در شكل كلاسيك PKU فعاليت PAH وجود نداردو غلظت فنيل پيرويك اسيد در ادرار بالا است.در موارد نادر شيرخواران مبتلا به نوع خاصي از فنيل كتونوري بنام PKU بدخيم هستند كه ناشي از نقص در سنتز و متابوليسم BH4 مي باشد.

افزايش سطح فنيل آلانين و كاهش تيروزين باعث تغييرات متابوليسمي ميشود كه منجر به ايجاد علائم زير خواهد شد:

بخاطر كاهش تيروزين سنتز ملاتونين كاهش خواهد يافت.بنابراين پوست كودكان مبتلارنگ پريده

و اگزمائي بوده موهاي آنان روشن ميباشد.

بخاطر حضور متابوليت هائي مثل فنيل پيرويك اسيد ادرار آنها بوي مخصوصي دارد.

يافته هاي بافت شناسي در ميلين زدائي بافت عصبي ناشي از موارد زير است:

اثرات سمي فنيل پيرويك و فنيل لاكتيك اسيد بر بافت عصبي

كمبود تيروزين براي ساخت پيشسازهاي عصبي مثل تيرامين و كاتكول آمينها

سطح بالاي فنيل آلانين سنتز ديگر نوروترانسميترها مثل سروتونين را مهار ميكند

متابوليسم انرژي سلولها با كاهش سنتز هورمومهاي تيروئيدي كاهش مي يابد

سطح بالاي فنيل آلانين باانتقال آمينو اسيدها بداخل بافت عصبي تداخل ميكند

علائم كلينيكي:

شكل كلاسيكPKU كشنده نيست.در هفته هاي اول حيات كودكان مبتلا علائمي ندارند.پس از آن عقب ماندگي ذهني آشكار خواهد شد.گاهي اوقات وجود اگزما , پوست روشن و بوي مخصوص ادرار منجر به تشخيص ميشود.بخاطر تاخير در ظهور علائم كلينيكي ,انجام آزمايشات غربالگري(Screening) براي ارزيابي سطح فنيل آلانين از اهميت زيادي برخوردار است. ازتغييرات عصبي تنها بوسيله رعايت رژيم غذائي موثر كه بايد هرچه سريعتر پس از تشخيص شروع شود, جلوگيري ميشود.شيرخواراني كه بيماري آنها ناشي از اختلال در سنتز يا متابوليسم BH4 است(2%) دچار نوع پيشرونده و كشنده بيماري ميشوند.

افراد مبتلا به نوع Non-PKU Phenylalaninemia داراي بهره هوشي طبيعي هستند.تشخيص اين بيماري در افراد حامله بسيار مهم است زيرا سطح بالاي فنيل آلانين در گردش خون مادر جنين راتحت تاثير قرار ميدهد.

تشخيص آزمايشگاهي:

روشهائي مانندGUTHRIE كه در گذشته براي تشخيص استفاده ميشده بخاطر زمان طولاني انجام آزمايش و حساسيت كم آنها كنار گذاشته شده اند.در آزمون غربالگري PKU ,كل فنيل آلانين خون اندازه گيري ميشود و موارد بالاتر از طبيعي بايد با روش HPLC تائيد شوند.مقادير 2-4mg/dl حد طبيعي تا هيپر فنيل آلانينمي را نشان ميدهد.در نوع Non-PKU Phenylalaninemia مقدار

فنيل آلانين 2-10mg/dl است.در نوع خفيف PKU غلظت آن 10-20mg/dl و در نوع كلاسيك

بيش از20mg/dl است.

نمونه خون بايد در روز دوم تا پنجم تولد جمع آوري شود.نوزاد بايد با رژيم غذائي غني از پروتئين

بمدت حداقل 48 ساعت تغذيه شود.جمع آوري نمونه در روز اول تولد جواب منفي كاذب خواهد داد.

درمان:

حذف فنيل آلانين از رژيم غذائي در درمان PKU بسيار موثر است و هر زمان كه بيماري تشخيص داده شد بايد اعمال شود.اين درمان بايد حداقل تا دهه اول زندگي كه مينراليزاسيون سلولهاي عصبي كامل ميشود ادامه يابد.اگرچه درمان پس از صدمه ديدن سلولهاي عصبي عقب ماندگي ذهني ايجاد شده را برنخواهد گرداند ولي بعضي از ناهنجاريهاي رفتاري را كنترل خواهد كرد.درمان زنان حامله از اهميت بالائي برخوردار است زيرا سطح بالاي فنيل آلانين در خون مادر رشد جنين را تحت تاثير قرار ميدهد.




/ 2 نظر / 16 بازدید
نرگس

سلام کار بسيار مفيد و جالبی در اين وبلاگ انجام ميدهيد .موفق باشيد

مامان امیرعلی ونیایش

آفرين!موفق باشی وسر زنده و هميشه فعال.چرا اين آزمايشات در بدو تولد از همه نوزادان گرفته نمی شه؟اين درسته که بچه های فنيل کتونوريا اغلب بور و روشن هستند؟